Website Henk Gols googleb22ff19820e4ba6e.html

Cantate 129  ‘Gelobet sei der Herr, mein Gott’

Petruskerk, 11 juni 2017

1. Koor 

Gelobet sei der Herr,
Mein Gott, mein Licht, mein Leben,
Mein Schöpfer, der mir hat
Mein Leib und Seel gegeben,
Mein Vater, der mich schützt
Von Mutterleibe an,
Der alle Augenblick
Viel Guts an mir getan.

 2. Aria (bas) 

Gelobet sei der Herr,
Mein Gott, mein Heil, mein Leben,
Des Vaters liebster Sohn,
Der sich für mich gegeben,
Der mich erlöset hat
Mit seinem teuren Blut,
Der mir im Glauben schenkt
Sich selbst, das höchste Gut.

 3. Aria (sopraan) 

Gelobet sei der Herr,
Mein Gott, mein Trost, mein Leben,
Des Vaters werter Geist,
Den mir der Sohn gegeben,
Der mir mein Herz erquickt,
Der mir gibt neue Kraft,
Der mir in aller Not
Rat, Trost und Hülfe schafft.

4. Aria (alt) 

Gelobet sei der Herr,
Mein Gott, der ewig lebet,
Den alles lobet, was
In allen Lüften schwebet;
Gelobet sei der Herr,
Des Name heilig heißt,
Gott Vater, Gott der Sohn
Und Gott der Heilge Geist.

5. Koraal 

Dem wir das Heilig itzt
Mit Freuden lassen klingen
Und mit der Engel Schar
Das Heilig, Heilig singen,
Den herzlich lobt und preist
Die ganze Christenheit:
Gelobet sei mein Gott
In alle Ewigkeit!

Dogma is op het eerste gezicht geen fijn woord. Iemand die dogmatisch is beweegt zich langs rechte lijnen en ijzeren gordijnen. Maar woorden kunnen kantelen naar een nieuwe betekenis. Soms betekent dat dat de oorspronkelijke mooie betekenis van een woord de kans krijgt weer boven te komen.

Aan de Voorstraat nummer 17 in Utrecht hebben twee mannen, van wie een naar ik heb vernomen theoloog is, een eethuisje geopend, een ‘hotdogbar’. Het draagt de naam Dogma. Op de website van deze hotdogbar schrijven ze:


Het begrip ‘dogma’ komt uit het Grieks en betekent in eerste instantie ‘mening’. Maar meestal wordt het gebruikt in de zin van een gebod of een (godsdienstig) voorschrift. Het duidt in elk geval aan wat voor jou belangrijk is en welke keuzes je wilt maken.
Ons Dogma is de gewone dingen in het leven speciaal maken, van basaal naar bijzonder.
Daarom laten we bekende recepten en standaarden in de keuken los en nemen we de vrijheid om te experimenteren.

Dogma wordt daar aan de Voorstraat in Utrecht van iets stars tot iets bewegelijks. Daarmee heeft het begrip dogma zijn oude betekenis teruggekregen. Zo is bijvoorbeeld deze zondag sinds de 14 eeuw gewijd aan het dogma van de heilige Drieëenheid — en kijk hoe Bach in zijn cantate dat dogma laat zingen! Het dogma in de christelijke traditie is oorspronkelijk geen theorie maar poëzie, het legt niet vast maar gaat over de schreef, het dogma is een venster dat je opendoet, het is geen vermoeiend betoog, het is muziek, het zingt.

God is een onbekende. Zowel in de joodse als in de christelijke traditie is zijn naam onzegbaar. Zijn naam is een peilloze ruimte, met een hoogte en diepte en breedte die wij niet vatten. Zijn naam is ‘een duistere stilte, een uitgestrekte woestijn, een grondeloze zee’ (Jan van Ruusbroec († 1381). Het witte licht van die onzegbare naam breekt in de kerkelijke traditie in drie kleuren: Vader, Zoon en heilige Geest.

In de cantate van vanavond wordt in het openingskoor de Vader hoog feestelijk bezongen: God de schepper, die ons behoedt. De Zoon is het spreken van God, het woord dat voortkomt uit de mond van de Vader. In de aria wordt dat woord, dat Christus is, zoals gebruikelijk vertolkt door de bas. Het spreken van de Zoon is verlossend. Over de Geest gaat het in de aria van de sopraan. In die aria vlamt het, beweegt het — alsof je vleugels hoort klapwieken. Want de Geest is de beweging in God, het stromen, de adem, die ons nieuwe kracht geeft. De cantate zingt over Vader, Zoon en Geest telkens in termen van geven, schenken. Het onbeschrijflijke en onuitputtelijke dat zij samen zijn komt ons om niet ten goede. Wat een weelde! De aria van de alt en het slotkoraal bezingen tenslotte Vader, Zoon en heilige Geest tegelijk.

De cantate maakt duidelijk: het dogma is een lofzang. Het maakt de gewone dingen in het leven speciaal, van basaal naar bijzonder. Het dogma nodigt uit te experimenteren. Bach heeft dat goed begrepen met dit meesterwerk, feestelijk omsloten door openings- en slotkoor, met de aria’s als een verstilde, ingekeerde binnenkant. Een goddelijk recept.


Henk Gols ©